Янгиликлар

not found

Электрон сигареталар ўсмирларда мия ривожланишига салбий таъсир кўрсатади

Жорий йил 1 март санасидан бошлаб юртимизда электрон сигареталар муомаласи тақиқланади. Мамлакатимизда электрон сигареталар муомаласининг тақиқланиши, аҳоли, айниқса ёшлар саломатлигини муҳофаза қилишда муҳим қадам бўлади.  Чунки маълумотларга кўра, электрон сигареталар суюқлиги таркибида никотин миқдори одатий сигаретадан камида 66 мартагача кўпроқ бўлиши мумкин ёки 3 та қути сигаретадаги никотин миқдорига тенг. Бундан ташқари, уларда канцероген, заҳарли 80 хил кимёвий бирикмалар ва оғир металлар мавжуд бўлиб, улар инсон соғлиғи ва атроф-муҳитга жиддий хавф туғдиради. Хусусан, никотинга қарамлик ўсмирларда мия ривожланишига салбий таъсир кўрсатиб, билим ва қобилият пасаяди, руҳий агрессивлик ва бронх-ўпка яллиғланишига олиб келади. Шунингдек, марказий нерв, ошқозон-ичак тизимлари, буйрак ва жигар функцияси бузилиши, гипертония, инсульт, инфаркт каби юрак-қон томир касалликлари ривожланиш хавфи юқори. Кўпгина замонавий электрон сигареталар аэрозолига сариёғ ва сметана ҳиди берувчи диацетил моддаси қўшилади. Ушбу модда нафас олинганда ўпканинг майда ғовак тўқимаси – бронхиолаларнинг беркилишини келтириб чиқариши мумкин. Тиббий амалиётда бундай ҳолат облитерацияловчи бронхиолит (“бодроқсимон ўпка” касаллиги) деб аталади. Электрон сигарета чекадиганларда қарамлик одатдаги чекувчиларга нисбатан тезроқ ривожланади. Тадқиқотлар кўрсатишича, ҳам анъанавий тамаки, ҳам электрон сигарета чекувчи ёшларнинг 64 фоизидан ортиғида никотинга қарамлик белгилари кўпроқ намоён бўлади. Дунё мамлакатларида электрон сигареталар муомаласини ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солишда турлича ёндашилади. Хусусан, бугунги кунда 37 та давлатда унинг муомаласи тақиқланган. Улар орасида Бразилия, Норвегия, Сингапур, Туркия, Ҳиндистон, Эрон, Қозоғистон, Туркманистон, Қирғизистон бор. Шунингдек, Бельгия, Буюк Британияда бир марталик электрон сигареталарни сотиш ман қилинган.

  • 16 Февраль, 10:00
  • Батафсил
not found

Реимбурсация дастури: Давлат тиббий суғуртаси орқали аҳолига берилаётган бепул дори воситалари

Миллий матбуот марказида “Реимбурсация дастури: давлат тиббий суғуртаси орқали аҳолига берилаётган дори воситалари” мавзусида матбуот анжумани бўлиб ўтди. Унда Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Давлат тиббий суғуртаси жамғармаси, “Дори-дармон” акциядорлик компанияси, Фармацевтика маҳсулотлари хавфсизлиги маркази масъуллари ва оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этди.  Матбуот анжуманида "Дори-Дармон" АК чакана савдони ривожлантириш директори Абдувоҳид Инагамов   реимбурсация тизими доирасида компанияда олиб борилаётган ишлар ҳақида маълумотлар берди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 5 сентябрдаги ПҚ-311-сон “Давлат тиббий суғурта механизмларини жорий этишга оид чора тадбирлар тўғрисида” ги Қарорига асосан тиббий суғурта механизмлари доирасида вилоятларда, хусусан Сурхондарё, Фарғона, Андижон, Наманган, Тошкент ва Жиззах вилоятларида  электрон рецепт тизимини жорий этиш, дорихона ва дорихона шохобчаларини реимбурсация дастурига улаш ишлари олиб борилмоқда.  Бугунги кунда “Дори-Дармон” акциядорлик компанияси ва унинг тизимидаги жамиятларга қарашли 481 та дорихона ва дорихона шохобчаларида реимбурсация дастури мавжуд. Хусусан, “Қарақалпақ Даъри-Дармақ”нинг 18 та, “Бухоро Дори-Дармон”нинг 104 та,  “Хоразм Дори-Дармон”нинг 89-та, “Самарқанд Дори-Дармон”нинг 58 та, “Навоий Дори-Дармон”нинг 39 та, “Қашқадарё Дори-Дармон” нинг 48 та, “Андижон Дори-Дармон”нинг 9 та, “Сурхон Дори-Дармон”нинг 23 та дорихонасидан электрон рецепт асосида дори воситалари олиш мумкин. Бундан ташқари Сирдарё минтақавий бўлинмамизда 47 та ва Тошкент шаҳрида компаниянинг 32 та ва “Ўзбекистон Дори таъминоти”нинг 14 та дорихона ва дорихона шохобчалари ҳам реимбурсация дастури бўйича иш олиб бормоқда.  Ва бу ишлар барча вилоятлардаги жамиятларимизда изчиллик билан давом эттирилмоқда. Яқин кунларда Фарғона,  Наманган, Тошкент ва Жиззах вилоятларида ҳам ҳудудий жамиятларимизга қарашли дорихоналар реимбурсация асосида иш олиб боришни бошлайди. 2025 йил давомида компания ва ҳудудлардаги жамиятларимизнинг реимбурсация дастурига уланган дорихоналари орқали, тезкор маълумотларга кўра, 28,3 млрд сўмлик дори воситалари электрон рецепт орқали беморларга бепул берилди. Ҳозирда  реимбурсация дастурига  гипертония, юрак-ишемик касаллиги, қандли диабетнинг 2 тури, бронхиал астма ва ўпканинг сурункали обструктив хасталиги киритилган бўлиб, уларга чалинган беморларга  оилавий шифокор ёзган электрон рецепт асосида дорихоналар орқали 28 турдаги дори-дармонлар бепул берилмоқда. Тавсия қилинаётган дорилар сурункали касалликка чалинган беморларга амбулатор шароитда даволаниши, касалланиш даражасини камайтириш учун қўлланилибгина қолмай, сурункали касалликларнинг белгилари ва асоратларини камайтиришга, беморнинг ҳаёт сифатини яхшилашга хизмат қилади. Матбуот анжуманида А. Инагамов қуйидагиларни алоҳида таъкидлади: - Шу ўринда тушунтириш бермоқчиман, Реимбурсация асосида кафолатланган пакет доирасида электрон рецепт билан бериладиган дори воситалари дорихоналар томонидан аҳолига бепул тақдим этилади ва қилинган сарф-харажатлар дорихоналарга Давлат тиббий суғуртаси жамғармаси томонидан тўлаб берилади.  2025 йил 16 декабрдан дорихоналар орқали электрон рецепт билан берилаётган антибиотиклар ва тизимли таъсир этувчи синтетик антибактериал дори воситалари ҳамда гармонал дори воситалари эса беморлар томонидан харид қилинади.  “Электрон рецепт” модулининг моҳияти шундаки, тизим дориларнинг дозаси ва шаклини ҳисобга олган ҳолда Халқаро патентланмаган номи билан электрон рецепт ёзишни таъминлайди. Рецепт асосида дорини маркировка қилинган ҳолда сотиш имконини беради. Барча жараёнлар автоматлаштирилади, инсон омили камаяди. Беморлар DMED мобил илова орқали ўз рецептларини кузатиб бориши мумкин бўлади.

  • 10 Февраль, 17:00
  • Батафсил
not found

Антидепрессантлар Паркинсон касаллигини секинлаштириши мумкин — олимлардан янги тадқиқот

Олимлар олиб борган янги тадқиқотлар айрим антидепрессантлар нафақат руҳий ҳолатни яхшилаш, балки Паркинсон касаллигининг ривожланишини секинлаштиришда ҳам фойдали бўлиши мумкинлигини кўрсатди. Паркинсон касаллиги — марказий асаб тизимининг сурункали касаллиги бўлиб, у асосан ҳаракат бузилишлари, қўл-оёқ титраши, секин ҳаракатланиш ва фикрлаш қобилиятининг пасайиши билан намоён бўлади. Касалликнинг асосий сабабларидан бири мия ҳужайраларида α-синуклеин деб аталувчи оқсилнинг тўпланишидир. Бу жараён нейронларга зарар етказиб, дофамин ишлаб чиқарилишини камайтиради. Қозон илмий маркази олимлари ушбу оқсилга таъсир кўрсата оладиган дори воситаларини ўрганишди. Тадқиқот натижаларига кўра, трициклик антидепрессантлар — имипрамин, амитриптилин ва доксепин — α-синуклеиннинг зарарли шаклга айланишини тўхтатиши мумкин. Айниқса, имипрамин энг юқори самара кўрсатган. Илмий иш жараёнида замонавий усуллар — ЯМР спектроскопияси ва молекуляр моделлаштириш қўлланилди. Олимлар аниқлашича, антидепрессант молекулалари оқсил билан бир нечта йўл орқали боғланиб, уни барқарор ҳолатда сақлайди ва тўпланишини секинлаштиради. Муҳим жиҳати шундаки, бу дори воситалари тиббиётда узоқ йиллардан бери қўлланиб келинади ва хавфсизлиги яхши ўрганилган. Шу боис, уларни Паркинсон касаллигини даволашда қўшимча восита сифатида қўллаш имконияти яқин келажакда пайдо бўлиши мумкин. Мутахассислар таъкидлашича, бу тадқиқот ҳали бошланғич босқичда, аммо у келажакда Паркинсон касаллиги билан курашда янги, самарали ва хавфсиз даволаш усулларини ишлаб чиқишга умид бағишлайди.

  • 10 Февраль, 12:00
  • Батафсил
Нажмите на кнопку ниже, чтобы прослушать текст Powered by GSpeech