Калифорния университети олимлари жароҳат ичида тўғридан-тўғри кислород ишлаб чиқарадиган ва ампутацияга олиб келиши мумкин бўлган сурункали жароҳатларнинг битишини тезлаштирадиган гел ишлаб чиқди.

Тадқиқот натижалари Communications Materials (ComMat) журналида эълон қилинди.

Сурункали яралар - бу бир ойдан ортиқ вақт давомида битмайдиган яралар. Дунё бўйлаб тахминан 12 миллион киши улардан азият чекади, деярли ҳар беш бемордан бири охир-оқибат ампутацияга муҳтож бўлади.

Ампутация (лот. amputatio — кесиш) — бу касаллик, шикастланиш ёки диабедт, хавфли ўсмалар сабабли тана аъзосининг (одатда қўл ёки оёқнинг) бир қисми ёки бутунлай жарроҳлик йўли билан кесиб ташланишидир. Ушбу амалиёт ҳаётни сақлаб қолиш ва гангрена каби оғир асоратларнинг олдини олиш учун охирги чора сифатида қўлланилади.

Тадқиқотчилар ярани ёмон битишнинг асосий сабабларидан бири сифатида гипоксияни — яъни шикастланган тўқималарнинг чуқур қатламларида кислород етишмаслигини кўрсатишмоқда.

Жамоа сув ва холин асосида юмшоқ, эластик гел ишлаб чиқди, бу антибактериал хусусиятларга эга биомослашувчан бирикма. Гельни кичик батарея билан бирлаштирганда, модда кичик электрокимёвий тизимга айланади, сув молекулаларини парчалаб, доимий кислород оқимини таъминлайди.

Гель яранинг чуқурчаларини тўлдиради ва қотишидан аввал унинг шаклини аниқ такрорлайди. Бу кислородни айнан унинг миқдори энг кам бўлган ва инфекция хавфи энг юқори бўлган жойларга етказиш имконини беради. Тизим кислородни доимий равишда бир ойгача етказиб тура олади — бу ҳаётий аҳамиятга эга муддат, чунки янги қон томирлари шаклланиши бир неча ҳафтани талаб қилади.

Тажрибаларда қандли диабетга чалинган сичқонларнинг битмаган яраларини даволашда ҳафтада алмаштириладиган кислородли пластердан фойдаланилганда, яралар ўртача 23 кун ичида ёпилди.

Муаллифлар кислородни назоратли етказиш нафақат сурункали яраларни даволаш учун, балки сунъий тўқималар ва органларни яратишда ҳам муҳим аҳамиятга эга эканлигини таъкидлашди.