Kaliforniya universiteti olimlari jarohat ichida to‘g‘ridan-to‘g‘ri kislorod ishlab chiqaradigan va amputatsiyaga olib kelishi mumkin bo‘lgan surunkali jarohatlarning bitishini tezlashtiradigan gel ishlab chiqdi. Tadqiqot natijalari Communications Materials (ComMat) jurnalida e’lon qilindi.

Surunkali yaralar - bu bir oydan ortiq vaqt davomida bitmaydigan yaralar. Dunyo bo‘ylab taxminan 12 million kishi ulardan aziyat chekadi, deyarli har besh bemordan biri oxir-oqibat amputatsiyaga muhtoj bo‘ladi.

Amputatsiya (lot. amputatio — kesish) — bu kasallik, shikastlanish yoki diabet, xavfli o‘smalar sababli tana a’zosining (odatda qo‘l yoki oyoqning) bir qismi yoki butunlay jarrohlik yo‘li bilan kesib tashlanishidir. Ushbu amaliyot hayotni saqlab qolish va gangrena kabi og‘ir asoratlarning oldini olish uchun oxirgi chora sifatida qo‘llaniladi.

Tadqiqotchilar yomon bitishning asosiy sabablaridan biri sifatida gipoksiyani — ya’ni shikastlangan to‘qimalarning chuqur qatlamlarida kislorod yetishmasligini ko‘rsatishmoqda.

Jamoa suv va xolin asosida yumshoq, elastik gel ishlab chiqdi, bu antibakterial xususiyatlarga ega biomoslashuvchan birikma.
Gelni kichik batareya bilan birlashtirganda, modda kichik elektrokimoviy tizimga aylanadi, suv molekulalarini parchalab, doimiy kislorod oqimini ta’minlaydi.

Gel yaraning chuqurchalarini to‘ldiradi va qotishidan avval uning shaklini aniq takrorlaydi. Bu kislorodni aynan uning miqdori eng kam bo‘lgan va infeksiya xavfi eng yuqori bo‘lgan joylarga yetkazish imkonini beradi. Tizim kislorodni doimiy ravishda bir oygacha yetkazib tura oladi — bu hayotiy ahamiyatga ega muddat, chunki yangi qon tomirlari shakllanishi bir necha haftani talab qiladi.

Tajribalarda qandli diabetga chalingan sichqonlarning bitmagan yaralarini davolashda haftada almashtiriladigan kislorodli plasterdan foydalanilganda, yaralar o‘rtacha 23 kun ichida yopildi.

Mualliflar kislorodni nazoratli yetkazish nafaqat surunkali yaralarni davolash uchun, balki sun’iy to‘qimalar va organlarni yaratishda ham muhim ahamiyatga ega ekanligini ta’kidlashdi.