1970-йилларда пайдо бўлган Оксолин мази тез оммалашган. Уни нафас йўллари инфекцияларининг олдини олиш учун қўллашган, айниқса болаларни ҳимоя қилиш мақсадида жуда фаол ишлатилган.

Препаратлар икки хил касалликни даволаш учун мўлжалланган икки хил дори шаклида ишлаб чиқарилади. Икки шакл ҳам вирусларга қарши воситалар тоифасига киради, аммо мақсадлари турлича.

Бурун учун мазь:

• Фаол модда миқдори — 0,25%
• Бурин шиллиқ қаватига суртилади
• Қўлланилиш кўрсатмалари:
• гриппнинг олдини олиш
• вирусли тумовни даволаш

Ташқи қўлланиш учун мазь:

• Фаол модда миқдори — 3%
• Сўгаллар ва баъзи вирусли касалликларда қўлланилади.

Икки мазь ҳам ташқи кўриниши жиҳатидан жуда ўхшаш. Шунинг учун сотиб олаётганда ва уйда ишлатаётганда қўлланмасини яхшилаб ўқиб чиқиш лозим

У қандай ишлайди?

Препарат 1970-йилларда Бутуниттифоқ грипп илмий-тадқиқот институтида ишлаб чиқилган. Ўша пайтда олимлари ўтказган тажрибаларга кўра, фаол модда грипп билан касалланишни 71% га, бошқа нафас йўллари инфекцияларини эса 44% га камайтирган.

Бироқ бу тадқиқотлар 55 йил олдин ўтказилган. Ўша даврда клиник тадқиқот стандартлари ҳозиргидек қатъий эмас эди. Шунинг учун оксолин мази бўйича замонавий тадқиқотлар ўтказилмаган.

2020 йилда ўтказилган мета-таҳлилда олимлар 1970-йиллардан буён чоп этилган барча мақолаларни таҳлил қилишган. Улар қуйидаги хулосаларга келишган:

• мазь деярли ножўя таъсирлар келтириб чиқармайди;
• вакцинаси мавжуд бўлмаган респиратор инфекциялар билан касалланиш хавфини камайтириши мумкин;
• умумий ҳолда уни қўллаш мақсадга мувофиқ.

Куз бошланиши билан Оксолинга талаб ортади. Буни, масалан, Яндексдаги қидирув сўровлари статистикасидан ҳам кўриш мумкин. 2025 йил август ойидаёқ фойдаланувчилар мазь ҳақида кўпроқ қидира бошлашган, сентябрда эса бу кўрсаткич августга нисбатан икки баробар ошган. Илгариги йиллар статистикаси шуни кўрсатадики, талаб март ойининг охиригача сақланиб қолади — яъни ОРВИ тарқалиши пасаймагунча.

Профилактика мақсадида мазь бурин шиллиқ қаватига суртилганда икки вазифани бажаради:

1. Бурин шиллиқ қаватида юпқа қатлам ҳосил қилади, вируслар киришини қийинлаштиради;
2. шиллиқ қаватни намлаб, қуриб кетишдан сақлайди.

Шу сабабли у баъзи одамларда шамоллаш хавфини камайтириши мумкин.

Оксолинли мазидан фойдаланиш, умуман олганда, хавфсиз. Аммо шиллиқ қаватларни намлаш учун:

• оддий вазелин,
• тузли спрейлар,
• буринни тўғри ювиш,
• хонада ҳавони намлагичдан фойдаланиш,
• етарли миқдорда суюқлик ичиш каби усуллар ҳам самарали бўлиши мумкин.

Хулоса қилиш мумкинки, Оксолинли мазь қўшимча восита сифатида ишлатилиши мумкин, лекин у грипп ёки ОРВИдан тўлиқ ҳимоя қилмайди. Асосий эътиборни исботланган профилактика усулларига қаратиш керак.