Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) расмий маълумотларига кўра, дунё фармацевтика бозорида қалбаки дори воситаларининг улуши тахминан 10 фоизни ташкил этади.

Даромади паст ва ўртача бўлган мамлакатларда бу кўрсаткич анча юқори — у ерда ҳар ўнта тиббий маҳсулотдан биттаси сифатсиз ёки қалбаки ҳисобланади.

Африка ва Осиёнинг айрим ҳудудларида назорат заифлиги сабабли, ноқонуний таъминот занжиридаги қалбаки дорилар улуши 19 фоиздан 50 фоизгача етиши мумкин. Экспертлар баҳосига кўра, контрафакт медикаментларнинг йиллик жаҳон айланмаси 4,4 миллиард АҚШ долларидан ошиб кетган.

Бугунги кунда дори хавфсизлиги нима учун бунчалик муҳим?

Глобаллашув ва бозор тузилмасининг ўзгариши сабабли медикаментлар сифатини назорат қилиш ўта муҳим масалага айланди. Бунинг асосий сабаблари:

Ҳаёт ва соғлиқ учун хавф: Қалбаки дорилар кўпинча хавфли токсик аралашмалар, нотўғри фаол моддалар ёки нотўғри дозировкадан иборат бўлади. Бу оммавий заҳарланишларга (масалан, таркибида диэтиленгликоль бўлган хориж йўтал сироплари билан боғлиқ ҳолат каби) ёки оғир касалликларни даволашда фойда бермаслигига олиб келади.

Онлайн-дорихоналарнинг шиддат билан кўпайиши: Бугунги кунда аксарият қалбаки дорилар интернет-ресурслар, лицензиясиз маркетплейслар ва ижтимоий тармоқлар орқали сотилмоқда. ЖССТ маълумотларига кўра, ўз жисмоний манзилини яширган сайтлардан сотиб олинган дориларнинг 50 фоизгача қисми қалбакидир.

Супербактериялар хавфи: Фаол моддаси кам бўлган қалбаки антибиотиклар бактерияларни бутунлай ўлдирмайди, балки уларнинг мутацияга учрашига сабаб бўлади. Бу эса бутун дунёда дориларга чидамлилик глобал муаммосини тезлаштиради.

Қимматбаҳо препаратларни қалбакилаштириш: Агар илгари оддий оғриқ қолдирувчилар кўп қалбакилаштирилган бўлса, бугунги кунда жиноий гуруҳлар ҳаёт учун ўта муҳим ва қиммат дориларни — онкологик препаратлар (масалан, яқинда ЖССТ Darzalex препарати бўйича огоҳлантириш берди), гормонлар ва қиммат ваксиналарни оммавий равишда сохталаштирмоқда.

Қайси турдаги дорилар кўпроқ қалбакилаштирилади?

Ривожланган давлатларда: Ҳаёт сифатини яхшиловчи препаратлар (озиш учун воситалар, эректил дисфункцияни даволовчи дорилар, ўсиш гормонлари ва психотроп моддалар).

Ривожланаётган давлатларда: Ҳаёт учун энг зарур медикаментлар (антибиотиклар, безгакка қарши воситалар, оғриқ қолдирувчилар ва болалар сироплари).

Дорининг хавфсизлигини қандай текшириш мумкин?- бу ҳақда кейинги постларимизда маълумот берамиз.