Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти  ва Халқаро саратон тадқиқот агентлиги (IARC) мутахассислари аниқлашича, 36 турдаги хавфли ўсимталарнинг деярли 40% ҳолати зарарли одатларни тарк қилиш, тўғри овқатланиш ва вирусли ҳамда бактерияли инфекциялар билан самарали кураш орқали олдини олиш мумкин.

Бу эса ҳар йили аниқланадиган ўсимталар сонини 7,1 миллионга қисқартириш имконини беради, дейилади Nature Medicine журналида чот этилган мақолада.

Саратон касаллиги бутун дунё бўйлаб ўлимнинг асосий сабаби бўлиб қолмоқда, аммо унинг катта қисми олдини олиш мумкин.

"Биз БМТга аъзо 185 та давлатда 36 турдаги ўсимталарнинг ривожланишига таъсир этувчи 30 га яқин ўзгартирилиши мумкин бўлган хавф омилларининг қандай таъсир қилишини ҳар томонлама баҳоладик. Ушбу ҳисоб-китоблар шуни кўрсатдики, ҳар йили қайд этиладиган 18,7 миллион саратон касаллигининг тахминан 7,1 миллионини олдини олиш мумкин", дейилади тадқиқотда.

Бу хулосага келган тиббиётчилар жамоаси Global Burden of Disease (GBD) глобал лойиҳаси доирасида тўпланган маълумотларни кенг қамровли ўргандилар. Лойиҳа дунё соғлиғига таъсир этувчи омилларни кузатишга қаратилган. Статистикага саратон ҳолатлари, шунингдек, беморларнинг зарарли одатлари ва инфекциялар тўғрисидаги маълумотлар ҳам киритилган.

Бу маълумотлардан фойдаланиб, олимлар ўзгартирилиши мумкин бўлган 30 га яқин хавф омилларининг – зарарли одатлар, жисмоний фаолиятнинг камлиги, хатарли касблар, нотўғри овқатланиш ҳамда вирусли ва бактерияли инфекциялар – 36 та энг кенг тарқалган хавфли ўсимталар ривожланишига қандай таъсир қилишини таҳлил қилдилар. Таҳлил натижалари шуни кўрсатдики, ўсимталар ривожланишининг катта қисми,  деярли 40 фоизини беморларнинг ҳаёт тарзи ва овқатланиш тартибини ўзгартириш орқали олдини олиш мумкин.

Мутахассисларнинг фикрига кўра, олдини олиш мумкин бўлган саратон ҳолатларининг улуши дунёнинг турли минтақаларида эркаклар ва аёллар ўртасида сезиларли даражада фарқ қилган. Хусусан, эркаклар учун бу кўрсаткич тахминан 45,4% ни, аёллар учун эса атиги 29,7% ни ташкил этди. 

Шунингдек, олимлар потенциал олдини олиш мумкин бўлган ўсимталарнинг тахминан 11,5% ҳолати икки инфекция – папилломавирус ва Helicobacter pylori билан боғлиқлиқ эканлигини аниқлади.

Ҳар йили 4 февраль – Бутунжаҳон саратонга қарши кураш куни сифатида нишонланади. Бу кун саратон ҳақидаги маълумотни ошириш ва онкологик касалликларни аниқлаш ҳамда даволаш муаммоларига эътиборни жалб қилиш мақсадида ўтказилади.