Кўп беморлар рецептурa асосида бериладиган дори-дармонларни қабул қилиш билан бир қаторда ўсимлик воситалари ва биологик фаол қўшимчаларни ҳам қўллайдилар, бу эса клиник аҳамиятга эга бўлган дори-дармонлар ўзаро таъсири хавфини оширади.

Рўйхатга олинган салбий таъсирлар қаторига қуйидагилар киради:
— жигар ферментлари даражасининг ошиши,
— ҳазм тизими бузилишлари,
— варфарин қабул қилаётган беморларда халқаро нормаллаштирилган нисбат кўрсаткичларининг ўзгариши,
— буйрак фаолиятининг бузилиши.

Шунингдек, иммунодепрессантларни қабул қилаётган ва шу вақтда дала чойи (зверобой)дан фойдаланган беморларда кўпинча орган трансплантацияларининг (юрак, буйрак, жигар) кескин рад этиш ҳолатлари қайд этилган.

Алоҳида хавф гуруҳига катта ёшли беморлар киради, чунки улар кўпроқ фитопрепаратлардан фойдаланади, салбий таъсирлар ҳақида камроқ хабар беради ва кўпинча бир вақтда бир нечта дори воситаларини қабул қилишади.

Энг кўп ўрганилгани дала чой (зверобой), у цитохром P450 тизими ферментларининг кучли индуктори ҳисобланади. У айрим дори-дармонларнинг самарадорлигини пасайтиради. Илмий адабиётларда 600 дан ортиқ дори-дармонлар ўзаро таъсири қайд этилган бўлиб, шуларнинг тахминан 300 таси клиник аҳамиятга эга.

Кўп қўлланиладиган ўсимлик воситалари:

Таволга (Filipendula ulmaria)
Диспепсия ва овқат ҳазм қилиш тизимидаги яллиғланиш касалликларида қўлланилади. У енгил яллиғланишга қарши таъсирга эга, ошқозон кислота секрециясини бостирмайди. Шу билан бирга, салицилатларни ўз ичига олади, шу боис аспиринга аллергияси бор беморларга тавсия қилинмайди.

Селдерей уруғи
Гиперурикемия ва подаграда яллиғланишдан келиб чиқадиган оғриқни камайтириш учун қўлланилади. Сурункали буйрак етишмовчилиги бўлган беморларда эҳтиёткорлик билан қўлланиши зарур.

Саримсоқ
Липид профилини тўғрилаш ва тромбоцитлар агрегациясини камайтириш учун ишлатилади. Антикоагулянтлар билан биргаликда қўллаш тавсия этилмайди ва операциядан олдин тўхтатилиши керак.

Ашваганда (Withania somnifera)
Ташвиш ва стрессни камайтириш учун қўлланилади. ГАМК-ергик тизимга таъсир қилади ва ҳазм тизимида бузилишлар келтириб чиқариши мумкин.

Валериана
ГАМК тизимига таъсир орқали тинчлантирувчи таъсирга эга. Баъзи беморларда (тахминан 10%) парадоксал реакция кузатилиши мумкин — қувватланиш ва ташвишнинг ошиши.

Мойчечак
Ташвиш ва енгил уйқу бузилишларида қўлланилади, ўртача спазмолитик ва бактерияга қарши таъсирга эга.

Хулоса:
Фитопрепаратлар ва биологик фаол қўшимчалар (БАД) тўлиқ хавфсиз деб ҳисобланмаслиги керак — уларнинг дорилар билан қўллашда таъсири клиник аҳамиятга эга.