12:00 (10.02.2026)
476
Olimlar olib borgan yangi tadqiqotlar ayrim antidepressantlar nafaqat ruhiy holatni yaxshilash, balki Parkinson kasalligining rivojlanishini sekinlashtirishda ham foydali bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatdi.
Parkinson kasalligi — markaziy asab tizimining surunkali kasalligi bo‘lib, u asosan harakat buzilishlari, qo‘l-oyoq titrashi, sekin harakatlanish va fikrlash qobiliyatining pasayishi bilan namoyon bo‘ladi. Kasallikning asosiy sabablaridan biri miya hujayralarida α-sinuklein deb ataluvchi oqsilning to‘planishidir. Bu jarayon neyronlarga zarar yetkazib, dofamin ishlab chiqarilishini kamaytiradi.
Qozon ilmiy markazi olimlari ushbu oqsilga ta’sir ko‘rsata oladigan dori vositalarini o‘rganishdi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, tritsiklik antidepressantlar — imipramin, amitriptilin va doksepin — α-sinukleinning zararli shaklga aylanishini to‘xtatishi mumkin. Ayniqsa, imipramin eng yuqori samara ko‘rsatgan.
Ilmiy ish jarayonida zamonaviy usullar — YAMR spektroskopiyasi va molekulyar modellashtirish qo‘llanildi. Olimlar aniqlashicha, antidepressant molekulalari oqsil bilan bir nechta yo‘l orqali bog‘lanib, uni barqaror holatda saqlaydi va to‘planishini sekinlashtiradi.
Muhim jihati shundaki, bu dori vositalari tibbiyotda uzoq yillardan beri qo‘llanib kelinadi va xavfsizligi yaxshi o‘rganilgan. Shu bois, ularni Parkinson kasalligini davolashda qo‘shimcha vosita sifatida qo‘llash imkoniyati yaqin kelajakda paydo bo‘lishi mumkin.
Mutaxassislar ta’kidlashicha, bu tadqiqot hali boshlang‘ich bosqichda, ammo u kelajakda Parkinson kasalligi bilan kurashda yangi, samarali va xavfsiz davolash usullarini ishlab chiqishga umid bag‘ishlaydi.