Янгиликлар

not found

228 млн бола хавф остида: жаҳонда семириш муаммоси кучаймоқда

Жаҳонда болалар орасида ортиқча вазн ва семириш муаммоси тез суръатларда кучаймоқда. “World Obesity Atlas 2026” ҳисоботига кўра, 2040 йилга бориб семиришдан азият чекаётган болалар сони 228 миллионга етади. Бу тарихда биринчи марта ортиқча вазнли болалар сони камвазнли болалар сонидан ошиб кетишини англатади. Бу ҳақда “Euronews” хабар берди. Ҳисоботда айтилишича, 2025 йилда дунёда 5-19 ёш орасидаги 177 миллион бола семириш муаммосига дуч келган. 2040 йилга келиб бу кўрсаткич 11,9 фоизгача ўсиши кутилмоқда. Мутахассислар бу тенденцияни жиддий хавотирли ҳолат деб баҳолаган, чунки ортиқча вазн соғлиқни сақлаш тизимлари ва жамиятга катта босим келтириши мумкин. Семириш суръати 180 дан ортиқ давлатда ошиб бормоқда. Айниқса, паст ва ўрта даромадли мамлакатларда бу ҳолат тезроқ кузатилмоқда. Эскпертлар фикрича, бу ўзгариш глобал овқатланиш ва турмуш тарзидаги ўзгаришлар билан боғлиқ. Тадқиқот муаллифлари болалар семиришининг асосий сабаблари сифатида она саломатлиги, эрта овқатланиш тартиби, жисмоний фаолликнинг камлиги, мактаб овқатланиш сифати ва болалик даврида етарлича эмизишнинг йўқлигини кўрсатади. Шунингдек, ортиқча вазн кўплаб сурункали касалликлар — юрак-қон томир хасталиклари, диабет ва ҳатто айрим турдаги саратон хавфини оширади. Агар вазият ўзгармаса, 2040 йилга келиб камида 120 миллион мактаб ёшидаги болада ортиқча вазн билан боғлиқ сурункали касалликлар аломатлари пайдо бўлиши мумкин. Шу сабабли халқаро ташкилотлар давлатларни болалар овқатланиши, соғлом турмуш тарзи ва профилактика чораларини кучайтиришга чақирмоқда.

  • 5 Март, 12:00
  • Батафсил
not found

Болаликдаги тиш кариеси катта бўлганда инфаркт хавфини 45% га оширади

Копенгаген университети олимлари болаликдаги кариес ва оғир милк касалликлари катта бўлганда инфаркт, инсульт ва ишемик юрак касалликлари хавфининг ошиши билан боғлиқ эканини аниқлашди. Тадқиқот натижалари International Journal of Cardiology журналда эълон қилинди. Тадқиқот 1963–1972 йиллар оралиғида Данияда туғилган 568 778 киши маълумотларига асосланган. Олимлар Миллий болалар стоматологияси реестридаги маълумотларни Миллий беморлар регистридаги юрак-қон томир касалликлари ёзувлари билан таққослашган. Таҳлил натижалари шуни кўрсатдики: болаликда бир неча марта кариес билан оғриган одамларда катта ёшда юрак-қон томир касалликлари хавфи тиш муаммоси кам бўлганларга нисбатан 45% га юқори бўлган. Оғир гингивитни бошдан кечирганларда эса хавф 41% га ошган. Шунингдек, болаликда оғиз бўшлиғи ҳолати қанчалик ёмон бўлса, катта ёшда юрак касалликлари ривожланиш эҳтимоли шунчалик юқори бўлиши аниқланган. Муаллифлар таъкидлашича, бу ерда гап тўғридан-тўғри сабаб-оқибат боғлиқлиги исботи ҳақида эмас, балки статистик боғлиқлик ҳақида кетмоқда.  Мумкин бўлган механизмлардан бири — сурункали яллиғланиш. Тадқиқотчилар фикрича, болаликда кариес ва милк касалликлари пайтида юзага келадиган яллиғланиш жараёнлари кейинчалик иммун тизими фаолиятига таъсир қилиши ва атеросклероз ривожланишига туртки бериши мумкин. Олинган маълумотлар пародонтит ва юрак-қон томир касалликлари ўртасидаги боғлиқликни кўрсатган аввалги тадқиқотлар натижаларига мос келади. Олимлар фикрича, бу хулосалар болаликдан бошлаб стоматологик муаммоларнинг олдини олиш муҳим эканини кўрсатади. Бу эса узоқ муддат юрак-қон томир саломатлигини сақлашда муҳим омил бўлиши мумкин.

  • 3 Март, 09:00
  • Батафсил
not found

DMED — шаффоф рецепт, ишончли назорат

DMED — бу Ўзбекистоннинг давлат рақамли тиббиёт тизими бўлиб, тиббий маълумотларни электрон ҳисобга олиш, шифокорга ёзилиш ва дори-дармонларни тайинлаш учун мўлжалланган. Платформа беморлар, шифокорлар ва дорихоналарни ягона рақамли муҳитда бирлаштиради ҳамда қоғоз тиббий ҳужжатларни босқичма-босқич ўрнини босмоқда. Тизим давлат тиббиёт муассасаларида қўлланилади ва бутун мамлакат бўйлаб навбатма-навбат жорий этилмоқда. DMED (Digital Medicine)— бу соғлиқни сақлашнинг ягона маълумотлар базаси бўлиб, унда:???? беморнинг электрон тиббий картаси сақланади;???? шифокорга ташрифлар ва таҳлил натижалари қайд этилади;???? лектрон рецептлар расмийлаштирилади;???? дорихоналарда дори воситаларининг берилиши назорат қилинади. Бемор учун DMED — бу шифокорга ёзилиш, тайинловларни кўриш ва қоғоз рецептсиз дори олиш имконини берувчи иловадир. Тизимнинг асосий функцияларидан бири — электрон рецептдир. Бу қандай ишлайди: 1. Шифокор DMED тизимида дори воситасини халқаро патентланмаган ном (ХПН) бўйича белгилайди. 2. Бемор иловада QR-кодли электрон рецептни олади. 3. Дорихонада QR-код сканер қилинади ва дори беморнинг ЖШШИРига боғланган ҳолда берилади. 4. Зарурат бўлса, рецептни чоп этиш мумкин. Электрон рецепт антибиотиклар, антибактериал ва гормонал препаратлар, шунингдек тасдиқланган рўйхатларга киритилган бошқа дори воситалари учун мажбурий ҳисобланади. Телефон бўлмаса, дори олиш мумкинми? Ҳа. Агар бемор QR-кодни кўрсата олмаса (масалан, телефони ўчиб қолган бўлса), фармацевт шахсни тасдиқловчи ҳужжат орқали тизимдан тайинловни текшириши мумкин.Қоғоз рецептларга фақат фавқулодда ҳолатларда ёки техник носозликлар вақтида рухсат этилади. DMED рақамли тизими қуйидаги мақсадларга хизмат қилади:▫️ тиббиётни электрон форматга ўтказиш;▫️ поликлиникалардаги навбатларни қисқартириш;▫️ дори воситаларини тайинлаш ва муомаласини назорат қилиш;▫️ хатолар ва сохта рецептлар сонини камайтириш;▫️ беморларга ўз тиббий тарихига қулай кириш имконини яратиш.

  • 27 Февраль, 12:31
  • Батафсил
Нажмите на кнопку ниже, чтобы прослушать текст Powered by GSpeech