Qon tahlilidagi beshta muhim ko‘rsatkich: jiddiy sog‘liq muammolaridan darak beradi
Oddiy qon tahlili organizmdagi jiddiy kasalliklar haqida ogohlantirishi mumkin. Qaysi ko‘rsatkichlar eng muhim ekani va bemorlar qanday xatolar qilib tashxis natijalarini buzib qo‘yishi mumkinligi haqida ekspert ma’lumotlar berdi. Birinchi ko‘rsatkich — glyukoza. Qonda shakar miqdorining keskin ko‘tarilishi yoki juda pasayib ketishi eng xavfli signallardan biri hisoblanadi. Glyukoza 20 mmol/l dan yuqori yoki 3 mmol/l dan past bo‘lsa, glikemik koma xavfi borligini ko‘rsatishi mumkin. Diabeti bo‘lmagan odamlarda ham shakar miqdori o‘zgarishi mumkin — masalan, kuchli stress, zaharlanish yoki o‘tkir kasalliklar paytida. Ikkinchi ko‘rsatkich — gemoglobin. Agar gemoglobin 70 g/l dan past bo‘lsa, bu og‘ir anemiyadan dalolat beradi. Bunday holatda to‘qimalar va a’zolar kislorodni yetarli ololmaydi, bu ayniqsa yurak va miya uchun xavfli. Bemorda xolsizlik, nafas qisilishi, bosh aylanishi bo‘lishi mumkin, lekin ba’zan umuman yaqqol alomatlar bo‘lmasligi ham mumkin. Uchinchi ko‘rsatkich — trombotsitlar. Bu hujayralar qon ivishiga javob beradi. Ularning ortib ketishi (500–800 mlrd/l) tromboz va qon tomirlarining xavfli tiqilib qolishi xavfini oshiradi. Juda kam bo‘lishi (150 mlrd/l dan past) esa, aksincha, hatto yengil jarohatlarda ham qon ketish ehtimolini kuchaytiradi. To‘rtinchi ko‘rsatkich — kreatinin. Bu buyraklar ish faoliyatining ko‘rsatkichi. Uning ko‘tarilishi buyraklarning filtratsiya qilish qobiliyati pasayayotganini, hatto odam hali o‘zini sog‘lom his qilayotgan bosqichda ham, bildirishi mumkin. 110–150 mkmol/l atrofidagi ko‘rsatkichlar buyrak faoliyatidagi dastlabki buzilishlarga ishora qiladi va qo‘shimcha tekshiruvni talab etadi Beshinchi ko‘rsatkich — ferritin. Ferritin organizmdagi temir zahiralarini ko‘rsatadi. Uning past bo‘lishi (15–30 ng/ml dan kam) ko‘pincha anemiya va doimiy charchoq bilan bog‘liq bo‘ladi. Juda yuqori bo‘lishi (400 ng/ml dan oshsa) esa yashirin yallig‘lanish yoki organizmda temir ortiqcha ekanini ko‘rsatishi mumkin. Shu bilan birga, yomon tahlil natijalari har doim ham kasallikni anglatmaydi. Ko‘p hollarda bu tahlilga tayyorgarlikda yo‘l qo‘yilgan xatolar sababli yuzaga keladi. Ekspert eng keng tarqalgan xatolarni sanab o‘tdi: Masalan, tahlildan 12–24 soat oldin juda qattiq jismoniy mashq qilish organizm uchun stress hisoblanadi. Natijada kreatin kinaza, AST, LDG, S-reaktiv oqsil va leykotsitlar ko‘tarilishi mumkin, bu esa miokardit, mushak shikastlanishi yoki suvsizlanishga o‘xshash noto‘g‘ri tasavvur uyg‘otadi. Organizmga o‘z holatiga qaytishi uchun vaqt kerak. Bundan tashqari, tahlil oldidan alkogol iste’mol qilish glyukoza, triglitseridlar va jigar fermentlariga ta’sir qiladi. U qonda shakarning pasayishi yoki ko‘tarilishiga sabab bo‘lishi, qon plazmasi hajmini o‘zgartirishi va biokimoviy tahlil natijalarini buzishi mumkin. Ovqatlanish rejimiga rioya qilmaslik ham keng tarqalgan xato. Glyukoza va lipid profilini qat’iy ravishda och qoringa (kamida 8–10 soat ovqat yemasdan) topshirish kerak. Ammo umumiy qon tahlili, antitelalar va gormonlar uchun yengil nonushtaga ruxsat etiladi, — deb xulosa qildi ekspert.
- 23 Yanvar, 08:58
-
Batafsil
